కश्मీరీ లాల్ జాకిర్: బంట్వారపు బాధను పదాల్లో మలిచిన రచయిత

న్యూఢిల్లీ, ఏప్రిల్ 7: కాశ్మీర్ బాధ, బంట్వారపు గాయాలు మరియు సమాజంలోని అసమానతలను తన రచనల ద్వారా వ్యక్తం చేసిన కవీ, రచయిత కश्मీరీ లాల్ జాకిర్. శాయిర్ నుంచి రచయితగా మారిన జాకిర్ సాహెబ్, తన రచనల్లో కేవలం కథలను మాత్రమే కాదు, ఆ కాలంలో ఉన్న సామాజిక, రాజకీయ మరియు మానవీయ బాధలను కూడా ప్రతిబింబించారు, ఇవి ఇప్పటికీ పాఠకులను ఆలోచనలో పడేస్తాయి.

కश्मీరీ లాల్ జాకిర్ 1919 ఏప్రిల్ 7న పశ్చిమ పంజాబ్‌లోని బెగాబనియాన్ గ్రామంలో జన్మించారు, ఇది ప్రస్తుతం పాకిస్తాన్‌లో ఉంది. బంట్వారపు దుర్ఘటనను దగ్గరగా చూసిన జాకిర్ సాహెబ్, తన ప్రాథమిక విద్యను పుంఛ్ మరియు శ్రీనగర్‌లో పొందారు. తరువాత, ఆయన పంజాబ్ యూనివర్శిటీ నుండి బీఏ మరియు ఎంఏ డిగ్రీలు పొందారు. రచనకు ఆయన తన జీవితాన్ని అంకితం చేశారు.

జాకిర్ సాహెబ్ యొక్క రచనలో సామాజిక సవరణలపై లోతైన అవగాహన ఉంది. ఆయన ప్రౌఢ విద్య, కార్మికుల విద్య, పర్యావరణం మరియు జనాభా నియంత్రణ వంటి అంశాలపై సుమారు 80 పుస్తకాలు రాశారు. ఆయన ముఖ్యమైన రచనల్లో ‘ఖజురాహో యొక్క ఒక రాత్రి’, ‘హథేలీపై సూర్యుడు’, ‘అంగూతె యొక్క గుర్తు’, ‘ఉదాస శామ్కు చివరి క్షణాలు’ మరియు ‘జాకిర్ యొక్క మూడు కథలు’ ఉన్నాయి. ఆయన కథలు మరియు నాటకాలతో పాటు శాయిరీతో కూడా తన రచన ప్రారంభించారు.

బంట్వారపు తరువాత కాశ్మీర్‌లో జరిగిన హింస మరియు కొండల దుర్భర పరిస్థితులు ఆయనను తీవ్రంగా ప్రభావితం చేశాయి. ఆయన అనేక రచనల్లో ఈ బాధను ప్రతిబింబించారు. ‘జబ కాశ్మీర్ జల రహా థా’, ‘ఖూన్ ఫిర్ ఖూన్ హై’ మరియు ‘ఒక అమ్మాయి భట్కి హుఈ’ వంటి కథలు ఆ బాధ యొక్క వ్యక్తీకరణ. ఆయన రచనలో దहेజ్ ప్రథ, బంధువుల కూలి, మహిళా శక్తీకరణ మరియు జాతీయ ఐక్యత వంటి సామాజిక అంశాలపై కూడా లోతైన ఆందోళన ఉంది.

దేశానికి రచన ద్వారా తరచూ సేవలు అందించిన జాకిర్ సాహెబ్, రచయిత కాకపోతే దేశ సేవ కోసం సైన్యంలో చేరేవాడని తరచూ చెప్పారు.

జాకిర్ సాహెబ్ కేవలం రచన చేయలేదు, ఆయన సమాజానికి సేవలు కూడా చేశారు. ఆయన హర్యానా ఉర్దూ అకాడమీకి కార్యదర్శిగా పనిచేశారు మరియు భారత ప్రభుత్వానికి అనేక కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్నారు. ఆయన చండీగఢ్‌లోని ఒక కూలీ బస్తిని దత్తత తీసుకుని ప్రౌఢ విద్యా కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు. నిరుద్యోగ యువతకు కెరీర్ మార్గదర్శకత్వం మరియు స్వయం సహాయంలో సహాయపడటానికి ప్రయత్నించారు. ఆయన ‘శ్రమిక విద్యాపీఠ్’ అధ్యక్షుడిగా కూడా ఉన్నారు, అక్కడి నుండి యువతకు ఉద్యోగ సంబంధిత సహాయం అందించారు.

సాహిత్య మరియు సామాజిక సేవలకు ఆయన అనేక గౌరవాలు పొందారు. 1986లో ఆయనకు గాలిబ్ గౌరవం, 1991లో జాతీయ నెహ్రూ విద్యా గౌరవం మరియు 2006లో భారత ప్రభుత్వం ఆయనను పద్మశ్రీతో సత్కరించింది. హర్యానా ప్రభుత్వం కూడా ఆయనను గౌరవించింది. ఆయన అనేక పుస్తకాలు హిందీ, ఉర్దూ మరియు ఆంగ్లం సహా విదేశీ భాషల్లోకి అనువదించబడ్డాయి.

జాకిర్ సాహెబ్ 2016 ఆగస్టు 31న 97 సంవత్సరాల వయస్సులో మరణించారు. ఆయన రచనలు ఇప్పటికీ పాఠకులను కాశ్మీర్ యొక్క వాస్తవం, బంట్వారపు బాధ మరియు మానవీయ భావోద్వేగాలతో అనుసంధానిస్తాయి.