న్యూఢిల్లీ, అక్టోబర్ 21: సాటిలైట్ లేని, సరైన మ్యాపులు లేని కాలంలో, ఉత్తరాఖండ్ లోని ఒక పాఠశాల ఉపాధ్యాయుడు తన కాళ్లతో హిమాలయాన్ని కొలిచాడు. ఆ వ్యక్తి పేరు పండిత్ నైన్ సింగ్ రావత్.
పండిత్ నైన్ సింగ్ 1830 అక్టోబర్ 21న కుమాయున్ లోని మిలమ్ గ్రామంలో జన్మించారు, ఇది ప్రస్తుతం పితౌరాగడ్ జిల్లాలో ఉంది. ఆయన జయంతి సందర్భంగా, ఆయన పేరు మరోసారి చర్చలోకి వచ్చింది, ఎందుకంటే భారత ప్రభుత్వం ఆయన అసంపూర్ణ సర్వేను ఇప్పుడు సాటిలైట్ సహాయంతో పూర్తి చేసింది. అయితే, ఆయన విధానం ఇప్పటికీ భూగోళ శాస్త్ర చరిత్రలో అద్భుతంగా పరిగణించబడుతుంది.
నైన్ సింగ్ రావత్ ఏ బ్రిటిష్ అధికారిగా కాదు, కానీ జోహార్ లోని ఒక సాధారణ వ్యాపార కుటుంబానికి చెందినవాడు. ఆయన తండ్రి అమర్ సింగ్ ‘లాటా బూడి’ టిబెట్ వ్యాపారులతో ఉనికి వ్యాపారం చేసేవాడు. ఆయనకు చిన్నప్పటి నుంచే టిబెటీ భాష, వేషభూషా మరియు మార్గాలపై మంచి అవగాహన ఉండేది.
1858లో, బ్రిటిష్ ప్రభుత్వము ‘గ్రేట్ ట్రిగోనోమెట్రికల్ సర్వే ఆఫ్ ఇండియా’ నిర్వహిస్తున్నప్పుడు, దేవరాదూన్ లో సర్వే కర్నల్ మాంట్గొమరీకి టిబెట్ లోకి ప్రవేశించి మ్యాప్ తయారు చేయగల వ్యక్తుల అవసరం ఏర్పడింది. బ్రిటిష్ లకు టిబెట్ లోకి వెళ్లడానికి అనుమతి లేకపోవడంతో, మణి సింగ్ మరియు నైన్ సింగ్ అనే ఇద్దరు సోదరులను ఎంపిక చేశారు.
దేవరాదూన్ లో, వారికి గూఢచార మరియు సర్వే యొక్క గోప్య శిక్షణ అందించారు. ఈ శిక్షణలో ప్రతి అడుగును సమానంగా ఉంచడానికి 33 ఇంచుల మాలలో ప్రతి దానిపై 100 అడుగులు లెక్కించడం, ప్రార్థనా చక్రంలో కాగితాలు కాకుండా సర్వే నోట్స్ దాచడం, ఉంచిన థర్మామీటర్ తో ఎత్తు కొలిచేందుకు, మరియు భిక్షుకుల వేషంలో నడవడం వంటి అంశాలు ఉన్నాయి.
1865-66లో, నైన్ సింగ్ కాఠ్మాండూ నుండి ల్హాసా వరకు ప్రయాణించారు. 1200 కిలోమీటర్ల ప్రయాణంలో, ఆయన 300 కంటే ఎక్కువ ఎత్తు బిందువుల కొలతలు తీసుకున్నారు మరియు ప్రతి మైల్ లో అక్షాంశ-దేశాంశం లెక్కించారు. ఈ పని ఆయన ఆధునిక పరికరాలు లేకుండా, కేవలం తన కాళ్ల మరియు ఒక దాచిన కంపాస్ సహాయంతో పూర్తి చేశాడు.
1867లో, ఆయన ల్హాసా నుండి మానసరోవర్ మరియు థాంగ్లా పర్వతదారికి మరో పెద్ద ప్రయాణం చేశారు. ఈ ప్రయాణంలో, ఆయన టిబెట్ లోని అతిపెద్ద సరస్సులు మరియు బ్రహ్మపుత్ర నది యొక్క ఉద్భవ ప్రాంతాన్ని ఖచ్చితంగా మ్యాప్ చేశారు. ఆయన యొక్క అత్యంత ముఖ్యమైన కనుగొనడం టిబెట్ యొక్క ఎత్తు మరియు స్వర్ణ నది గుర్తించడం. ఆయన త్సాంగ్పో బ్రహ్మపుత్ర అని నిరూపించారు.
అయన యొక్క కనుగొనింపుల వల్ల బ్రిటిష్ రాయల్ జియోగ్రాఫికల్ సొసైటీ అంతగా ప్రభావితమైంది, 1877లో ఆయనకు ‘పాట్రన్ మెడల్’ అందించారు, ఇది విక్టోరియా క్రాస్ కు సమానమైన గౌరవంగా పరిగణించబడుతుంది. రాయల్ జియోగ్రాఫికల్ సొసైటీ ఆయనకు ఒక బంగారు గడియారం కూడా అందించింది, అందులో ‘పండిత్ నైన్ సింగ్ కు ఆయన అసాధారణ కనుగొనింపుల కోసం’ అని రాసి ఉంది. ఆ సమయంలో నుండి ఆయన ‘పండిత్’ గా పిలవబడుతున్నారు.
భారత ప్రభుత్వం ఆయనకు గ్రామంలో జాగీర్ మరియు 1,000 రూపాయల వార్షిక పెన్షన్ అందించింది. మున్స్యారీ లో ఆయన పేరు మీద ‘పండిత్ నైన్ సింగ్ సర్వేయర్ పర్వతారోహణ శిక్షణ సంస్థ’ స్థాపించబడింది. 2004 లో భారత ప్రభుత్వం ఆయన గౌరవార్థం డాకు టికెట్ విడుదల చేసింది.
–
కెకె/ఏబీఎం
Leave a Reply